F-Register
Lekverlies berekenen bij koelinstallaties
Uitleg over relatief lekverlies: de som van bijvullingen door lekkage delen door de nominale koudemiddelinhoud.
Relatief lekverlies helpt om te beoordelen hoeveel koudemiddel een installatie in een kalenderjaar heeft verloren. Het is een praktisch kengetal voor onderhoud, audit en oorzaakanalyse.
In F-Register wordt lekverlies gekoppeld aan de installatie, zodat afwijkingen niet verdwijnen in losse werkbonnen of Excel-bestanden.
Formule voor relatief lekverlies
L = B / N × 100%
Waarbij:
| Symbool | Betekenis |
|---|---|
| L | Relatief lekverlies in procenten. |
| B | Som van alle bijvullingen wegens lekkage in het kalenderjaar, in kg. |
| N | Nominale koudemiddelinhoud van de installatie, in kg. |
Rekenvoorbeeld
Een installatie heeft een nominale inhoud van 4,0 kg. In hetzelfde kalenderjaar wordt door lekkage 0,3 kg koudemiddel bijgevuld.
0,3 / 4,0 × 100 = 7,5%
Het relatieve lekverlies is dan 7,5%.
Belangrijk verschil: lekbijvulling of uitbreiding
Niet elke bijvulling telt hetzelfde.
| Situatie | Telt mee voor lekverlies? |
|---|---|
| Bijvullen wegens lekkage | Ja |
| Nieuwe installatie | Nee, dit hoort bij de installatie-inhoud. |
| Uitbreiding van installatie | Nee, dit verhoogt de juiste nominale inhoud. |
| Retrofit | Afhankelijk van registratie en situatie. |
| Onderhoud zonder lekkage | Niet als lekverlies, tenzij expliciet wegens lekkage bijgevuld. |
Daarom is het belangrijk dat de reden van bijvullen duidelijk wordt geregistreerd.
Wanneer is oorzaakanalyse nodig?
Als een installatie opvallend veel koudemiddel verliest, wil je kunnen verklaren waarom. Denk aan:
- lekkage aan flareverbinding of koppeling;
- lekkage in verdamper of condensor;
- schade door montage of trillingen;
- foutieve eerdere vulling;
- meerdere kleine lekkages verspreid over het jaar.
F-Register kan installaties met verhoogd lekverlies zichtbaar maken in auditrapportages, zodat gericht kan worden gecontroleerd.
Hoe F-Register dit vastlegt
Bij een werkbon wordt de handeling en reden vastgelegd. Alleen bijvullingen die als lekkage worden geregistreerd tellen mee in het lekverlies. De nominale inhoud blijft daarbij gelijk, omdat het systeem weer tot de juiste inhoud wordt gevuld.
Zo blijft het onderscheid tussen normale installatie-inhoud, uitbreiding en lekverlies administratief helder.